Son günlerde/aylarda ne yazık ki ülkemizde bir çok üzücü olay yaşamaktayız. Bunlardan sonuncuları da Ankara’da ve İstanbul’da meydana geldi. Bir çok kayıp verdik.  Sadece kaybedilen can’ların yakınları değil, hepimiz ruhsal olarak derin yaralar aldık. Böyle saldırılarda toplum olarak geride kalanlarda bir çok ruhsal problem görülebilmekte, ve bu problemler etkisini yıllarca sürdürebilmekte. Ama en azından bu bozuklukları tanır ve farkındalık kazanırsak, atlatmamız daha kolay hale gelecektir. Bu hafta sizlere psikolojide “Travma Sonrası Stres Bozukluğu” diye adlandırılan ruhsal bozukluğu anlatmak istiyorum. Öncelikle Ruhsal Travma Nedir, bunu bilmemiz gerekiyor. Kişiyi aşırı korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresizlik yaratan, çoğu kez olağandışı ve beklenmedik olayların yol açtığı etkilere ruhsal travma diyoruz. İnsan hayatında sıkıntı ve üzüntü yaratan pek çok olay olur, ancak bunların tümü ruhsal travma yaratmaz.

 

Olay: 
-korku, dehşet veya çaresizlik hissi yaratmışsa
Olayda:
-kişinin kendisinin veya yakınının ölüm veya yaralanma tehlikesi varsa

ruhsal travma olarak adlandırılır.Bu tanımlamaya göre ileri yaşta bir yakınımızın yıllarca süren bir hastalık sonrasında ölümünün ruhsal travmaya yol açma ihtimali daha düşük iken, insanın bir yakınını beklenmedik biçimde –örneğin bir yakınının eve gelmesini beklerken durakta bombalı bir saldırıya maruz kalıp öldüğü haberini alması- bu şekilde kaybetmesi daha fazla travmatik etki yapar.

Ruhsal sorunlara yol açtığı bilinen travma türleri şöyle sıralanabilir: Doğal afetler, İnsan eliyle yapılan travmalar ( savaş, işkence, saldırılar,  tecavüz gibi..), Kazalar(iş, trafik kazaları vs.), Beklenmedik ölümler, ciddi- ölümcül hastalıklara yakalanma..

Toplum içinde ruhsal travmaya yol açan olaylar çok yaygındır. Araştırmalar her iki kişiden birinin bu tür olaylarla hayatında en az bir kere karşılaştığını gösteriyor. Ruhsal travmayla karşılaşma şansı herkes için eşit değildir. Suç oranının yüksek olduğu yerlerde yaşayanlar, başka ruhsal hastalığı veya alkol-madde bağımlılığı olanlar, askerler, polisler, itfaiye personeli olanlar korkutucu olaylarla daha sık karşılaşırlar. Ruhsal travmalardan sonra en sık görülen iki hastalık: depresyon ve travma sonrası stres hastalığı. Kişiyi çok korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresizlik duyguları yaratan olayların uzun süren ruhsal sorunlara yol açtığı biliniyor. Ruhsal travmalardan sonra sık görülen rahatsızlıklardan biri depresyondur. Depresyonun en sık görülen belirtileri isteksizlik, halsizlik, moral bozukluğu, uyku ve iştah bozukluğu ve hayattan zevk alamamadır. Depresyon ruhsal travmadan sonra ilk kez ortaya çıkabileceği gibi, daha önce depresyon geçirmiş kişilerde depresyonun tekrarlaması şeklinde de görülebilir. Travma sonrası stres hastalığında ise:

  • uykusuzluk,
  • kabuslar,
  • olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması,
  • sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve bu nedenle diken üstünde hissetme,
  • kolay irkilme,
  • çabuk sinirlenme,
  • gelecekle ilgili plan yapamama,
  • yabancılaşma (başkaları beni veya yaşadıklarımı anlamıyor hissi),
  • olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma görülür

Bu belirtiler çoğu kişide travmayı izleyen günlerde görülür ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir, ancak bazı kişilerde aylarca, hatta yıllarca sürebilir. Şu anda 80 yaşın üstünde olan 2. dünya savaşı gazilerinde hala bu hastalığın izlerini taşıyanlar vardır. Belirtiler bazen travmatik olay olup bittikten aylarca sonra başlayabilir. Birinci dünya savaşından sonra tanınmaya başlayan bu hastalık, özellikle Vietnam’dan dönen Amerikalı askerlerde görülen travmatik stres belirtilerinin ayrıntılı biçimde araştırılması ve birçok kitaba, filme konu olması nedeniyle tüm dünyada daha iyi bilinir hale gelmiştir.

Bu hafta sizlere Ruhsal Travma’nın ne olduğunu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu’nu tanıtmaya çalıştım. İlgilenenler için haftaya Travma Sonrası Stres Bozukluğu’nun belirtilerini ve bu durumda neler yapabileceğimiz ile ilgili yazacağım.

Sevgi’yle kalın..

 

Psikolog İlkem Gökçe

 

 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
<strong>Dikkat!</strong> Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.