Hepimiz günlük yaşantımızda stresli günler geçiriyoruz ve bununla başa çıkmada zorluk yaşıyoruz. Peki nedir bu stres? Stres organizmanın bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan bir durumdur. Tehdit ve zorlamalar karşısında canlı kendini korumaya yönelik bir tepki zincirini harekete geçirme özelliğine sahiptir. Bu özellik, tehlike ile karşılaşınca “ savaş veya kaç” diye adlandırılan cevabın ortaya çıkmasıdır. Bir tehlike ile yüz yüze gelen canlı başa çıkamayacağına inandığı bu tehlikeden uzaklaşmaya çalışır, başa çıkacağına inandığı tehlike ile savaşır ve böylelikle yeni duruma bir uyum sağlar. Organizmanın tehdit karşısında olduğu stres durumunda insanlarda hem bedensel hem psikolojik düzeyde bir dizi olay meydana gelir.  Stres altında insan:  Kişi bireysel bütünlüğüne yönelen tehditlere karşı özellikle zihinsel düzeyde başarılı bir mücadele vermezse, başa çıkamadığı streslerin biriken ve yoğunlaşan etkileri sonucu davranış düzeyine yansıyan bazı belirtiler şunlardır: Stres belirtileri üç değişik biçimde ortaya çıkabilirler: fizyolojik (bedensel), psikolojik ya da davranışsal değişiklikler. Kişinin kendine özgü stres belirtilerinin farkına varması, stresin yol açacağı dengesizliğe karşı uyanık olmak ve bu dengesizliğin potansiyel nedenini anlayıp tanımlamak açısından oldukça önemlidir.  Stresin fiziksel belirtileri şöyle sıralanabilir: Hızlı nefes alıp verme, Ağız kuruluğu, Soğuk ve nemli eller ,Sıcaklık hissi,  Gergin kaslar , Hazımsızlık,  İshal,  Kabızlık ,Nedensiz yorgunluk, Gerginlikten kaynaklanan baş ağrısı, Sinirsel tikler, Yerinde rahat oturamama vb. Psikolojik belirtiler ise endişelenme,  konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, sinirlilik ya da kontrolsüzlük duygusu, kendini üzüntülü, kızgın ya da zaman baskısı altında hissetme şeklinde sıralanabilir. Davranışsal belirtilere örnek olarak da şunlar verilebilir:  bir maddeye aşırı düşkünlük (alkol, ilaç ya da yemek gibi), uykusuzluk ya da aşırı uyuma,  gevşeme ya da sakinleşme açısından güçlükler, telaşla oradan oraya koşuşturmak, sosyal ortamlardan kaçınma,  huzursuzluk, kızgınlık ya da sakarlık. Bu belirtilerin hepsi bir arada görülmek zorunda değildir, ya da bu belirtileri gösteren her kişi stres altındadir diyemeyiz. Fakat genellikle stres böyle belirtilere sebep olmaktadır. Stresli olduğumuzun farkındalığına varabildikten sonra önemli olan başa çıkmaktır. Stresle başa çıkmada kontrol edilebilir durumlarda şu yöntemleri kullanmayı deneyebilirsiniz;

  • Yapmak istediğiniz bir işi önceden planlamak ya da düzenlemek.
  •  Sorunları çözümlemek için bilgi istemek.
  • Yardımcı olabilecek kişilerle konuşmak.
  • Stres yaratan kişiyle yüzleşmek.
  • Stresi ateşleyen durumlardan kaçınmak.
  •  Başaçıkmayı teşvik için ortam yaratmak.
  • İstenen davranışı başarmak için kendi kendine anlaşma yapmak
  •  Başaçıkmak için kendinizle olumlu diyalogda bulunmak (olumlu, hedefe yönelik düşünceler).
  • Zihinde canlandırma (kendinizi durumla başaçıkarken canlandırmak)
  •  Gerçekçi olmayan inançlarla savaşmak (kendinizle neyin mantıklı ve gerçeğe dayalı olduğu üzerinde tartışmak).

 

Kontrol edemediğiniz durumlarda ise şunları deneyebilirsiniz;

1.İnsana acı çektiren şeyleri hatırlatan durumlardan kaçınmak,
2. Gerilimi azaltmak için fiziksel egzersiz yapmak,
3. Kas gevşetme, zihinsel dinginlik ve derin nefes egzersizleri,
4. Boş zamanlarda keyifli etkinliklerde bulunmak,
5. Sosyal destek

  1. Endişe yaşadığınız süreyi sınırlı tutmak
  2.  Yeniden değerlendirme: olayların iyi taraflarını aramak.
  3. Aklınıza olumsuz düşünceler geldiğinde bunları durdurmak.
  4.  Kendi durumunuzun diğer insanlarla olumlu karşılaştırmasını yapmak.

 

Potansiyel stres kaynağını bir kez tanıyınca, onunla başedebilmek için doğru stratejiyi seçmeye dikkat edin. Unutmayın, ihtiyacınız olan şey değiştirebileceğiniz durumları değiştirmek için cesaret, değiştiremeyeceklerinizi kabullenmek için sabır, ikisi arasındaki farkı belirleyebilmek için de aklınızı kullanmaktır :)

 

Sevgiyle kalın..

Psikolog  İlkem  Gökçe

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
<strong>Dikkat!</strong> Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.