ÇOCUKLARDA ÖFKE VE BAŞ ETME YÖNTEMLERİ

Değerli anne babalar, çocuklarınızla öfke problemi yaşıyorsanız ve  öfke ile baş etmek için neler yapabileceğinizi merak ediyorsanız bu haftaki konumuz tam size göre J Öncelikle öfkenin ne olduğu konusunda konuşalım. Öfke, tüm insanların farklı doz ve sıklıkta hissettiği, uygun ifade edildiği takdirde son derece sağlıklı bir duygudur. Kontrolden çıktığında ise, hem kişinin kendisine hem de çevredeki kişilere zarar vererek yıkıcı bir hale gelir, gerek sosyal gerek akademik yaşamda sorunlara neden olur.İnsanlar engellendiğinde, haksızlığa uğradığını düşündüğünde, bir tarafı incindiğinde ya da yaralandığında, tacize uğradığında, hayal kırıklığında, saldırıya uğradığında, kendini tehdit altında hissettiğinde öfkelenirler.Aynı yetişkinler gibi, çocuklar da bu nedenlerle öfkelenir.Çocukların öfkelenmesinde, bunlara ek olarak başka değişkenler de rol oynar. Zaman zaman çocuklar, dünyayı onların bütün isteklerinin anında yerine getirilmesi gereken bir yer olarak görebilirler. Bu durum sınırların yeterince belirli olmadığı, aile içi rollerin karıştığı ortamlarda daha sık ortaya çıkabilir. İstekleri yerine getirilmediğinde çığlık çığlığa bağırabilir, teselli edilemez şekilde ağlayabilir, kendilerini yerlere atabilirler. Bazıları kendilerine ya da karşısındaki kişilere zarar verecek davranışlar içine girebilirler.

Çocuklarda öfke probleminin nedenleri:

 Olumsuz yaşam olayları: Çocuğun hayatında stres yaratan olayların artması, çocukta öfke kontrolünü zorlaştırabilir. Örneğin sevilen bir kişinin kaybı, kardeş doğumu ya da ebeveynin boşanması tetikleyici olaylar arasında yer almaktadır. Bu durumlarda öfke, çocuğun yardım çağrısı niteliğindedir.

Ebeveyn tutumları: Çok baskıcı ya da çok serbest yetiştirilen çocuklarda belirli bir zaman sonra öfke patlamaları görmek mümkündür. Bu noktada ebeveynlerin öfkeyi hiç yaşanmaması gereken, kötü bir duygu olarak göstermesi de bastırılan öfkenin ilerleyen zamanlarda daha şiddetli ve uygunsuz şekilde ortaya konmasına sebep olabilir.

Model alma: Çocuklar çok küçük yaştan itibaren ailelerinin davranışlarını gözlemler ve bu davranışları model alırlar. Ebeveynlerinin öfkelendiği zaman kontrolsüz davranışlar sergilediğini gören çocukların kendilerinin de belirli durumlar karşısında öfke nöbetleri geçirmesi çok olasıdır.

 Düşük hayal kırıklığı toleransı: Bazı çocuklar istedikleri şeyler olmadığı zaman, diğer çocuklara kıyasla, bu durumla baş etmekte daha çok zorlanabilirler. Bu gibi durumlarda öfkelerini kontrol etme konusunda da sıkıntılar yaşarlar.

 Öfkeyi doğru şekilde ifade edebilme becerisine “öfke kontrolü” denir. Yani saldırgan davranışlar sergilemeden, sözlü veya fiziksel şiddet kullanmadan, çocuğun kendisine ve çevresindekilere zarar vermeyecek şekilde duygusunu ifade etme becerisi olarak tanımlayabiliriz.

Çocuğunuz öfke problemi yaşıyorsa neler yapabilirsiniz?

 Bu durumun bu yaş çocukları için çok normal olduğunu ve hemen hemen pek çok çocukta bu tip davranışların olduğu unutulmamalıdır,

Görmezlikten gelinebilecek gibi olanı görmezlikten gelerek çocuk yalnız bırakılmalı,

Çocuğunuzun öfke patlamalarının ne zamanlarda, hangi durumlarda ortaya çıktığını gözlemleyin. Yorgun olduğunda mı? Okuldan geldiğinde enerjisini atmak mı? Eğer öfke patlamasının sebebini belirleyebilirsiniz, baş etmek için bazı düzen değişiklikleri yapabilirisiniz.

Çocuğunuz çok öfkelendiği zaman onun yanına gidin ve fiziksel olarak ona dokunun ve ellerini kavrayın. Özellikle küçük çocuklarda bir yetişkinin onlara yakın ilgi göstermesi ve fiziksel temasta bulunması öfkenin şiddetinin azalmasını sağlamaktadır.

Çocuğunuz istediği bir şeyin olması ya da satın alınması için öfke nöbetleri geçiriyorsa, istediği yapılmamalıdır. Böyle bir durumda çocuğa istediği şeyi sağlıyor olmak, onun bir sonraki seferlerde de bu yöntemi kullanması için bir pekiştireç olacaktır. Çocuğa bu nöbet esnasında öfkelenmeye hakkı olduğunu ama bu yüzden anne baba olarak fikirlerin değiştirilemeyeceği ve öfke nöbeti sona erdiğinde onun yanında olunacağı söylenmelidir.

Çocuğunuzun isteğini yerine getirmek yerine çocuğunuzun ilgisini çekebilecek bir konu hakkında konuşun. Küçük yaş çocuklarının dikkat süreleri kısa olduğundan dikkatlerini ilginç konu veya ortam ile dağıtabilir, olumlu bir yöne çekebilirsiniz.

Saldırgan davranışları sınırlamak için önceden net ve kesin sonuçlar belirleyin. Çocuğunuz saldırgan bir davranış sergilediğinde o anda ona kızıp bir ceza vermek yerine, daha öncesinden bu tür bir davranışın sonuçlarının neler olabileceğini konuşun.

Çocuğunuza kendisini sözel olarak ifade edebilmeyi öğretin. Öfkelendiği zaman bağırmak, bir şeylere zarar vermek ya da birilerine vurmak yerine “Ben şu anda… hissediyorum.” gibi cümleler kurarak öfkesini dile getirmesini destekleyin.

Çocuğunuza kendisinin bazı şeylere karşı öfke duyabileceğini, bu durumun normal olduğunu, ancak öfkeyi ifade ediş şeklini kabul etmediğinizi anlatın. Alternatif öfke ifade yöntemleri üzerine çocuğunuzla birlikte karar verin.

Öfkeyi aile içerisinde sağlıklı şekillerde ifade edin. Çocuğunuzun, çevresindekilerin öfkeyi yaşayabildiğini ve bunu sağlıklı, uygun yollarla ifade edilebildiğini görmesi çok önemli bir modelleme olacaktır.

Çocuğunuzun öfkesini uygun yollarla ifade ettiği zamanları gözlemleyin ve çocuğunuzu bu davranışı için takdir edin.

 

Kısacası, çocukların öfkesi ile baş etmek güç olabilir. Çocuğunuz, yeni tepkinizi gördüğünde öfke patlamalarının dozu arttırabilir. Fakat zamanla kararınızda tutarlı olursanız kontrol altına alabilirsiniz. Öfkeyi nasıl kontrol altına alabileceğinizi öğrenmek ve eş zamanlı uygulamak zaman alabilir ve egzersiz gerektirebilir. Eğer ihtiyaç duyarsanız bir uzmana başvurmaktan çekinmeyin.

Öfkesiz, sakin geçen günler diliyorum :)

                                                                                                             

Psikolog İlkem Gökçe

 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
<strong>Dikkat!</strong> Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.